İşe İade Tazminatı Nasıl Hesaplanır?
4857 sayılı İş Kanunu'nun 18-21. maddeleri kapsamında iş güvencesinden yararlanan işçinin iş sözleşmesinin geçersiz bir nedenle feshedilmesi durumunda açılan işe iade davası veya arabuluculuk süreci sonucunda iki temel parasal hak doğar:
İşe İade Hak Edişinin 2 Ana Unsuru:
- İşe Başlatmama Tazminatı (4 - 8 Ay): İşçinin süresi içinde işe başlamak için başvurmasına rağmen işverenin 1 ay içinde işe başlatmaması halinde ödenir. Çıplak maaş üzerinden hesaplanır ve yalnızca Damga Vergisi (%0,759) kesilir. Gelir vergisi ve SGK kesintisi yapılmaz.
- Boşta Geçen Süre Ücreti (En Çok 4 Ay): Dava ve arabuluculuk süresince işçinin çalıştırılmadığı dönem için en çok 4 aya kadar doğan ücret ve sosyal haklarıdır. Normal bordro ücreti gibi SGK primi (%15), Gelir Vergisi (%15-%40) ve Damga Vergisi kesintisine tabidir.
Kıdem ve İhbar Tazminatının Durumu
İş sözleşmesi ilk feshedildiğinde işçiye kıdem ve ihbar tazminatı ödenmişse; işe iade davası kazanılıp işçi işe başlatıldığında fesih geçersiz hale geleceği için bu tazminatlar işverene iade edilir veya boşta geçen süre ücretinden mahsup edilir. İşçi işe başlatılmazsa fesih kesinleşir ve eski tazminatlar işçide kalmaya devam eder (varsa yeni ücrete göre farkı tahsil edilir).
Sıkça Sorulan Sorular
İşyerinde en az 30 işçi çalışması, işçinin en az 6 aylık kıdemi olması, belirsiz süreli iş sözleşmesiyle çalışılması ve feshin tebliğinden itibaren 1 ay içinde arabulucuya başvurulması zorunludur.
Yargıtay yerleşik içtihatlarına göre kıdeme göre belirlenir: 6 ay - 5 yıl arası kıdemde 4 ay, 5 - 15 yıl arası kıdemde 5 ay, 15 yıl üzerinde ise mahkeme takdirine göre 6, 7 veya 8 aylık ücret tutarında hükmedilir.
Gelir Vergisi Kanunu 25. maddesi uyarınca işe başlatmama tazminatı Gelir Vergisinden tamamen istisnadır ve SGK primi kesilmez. Yalnızca binde 7,59 oranında Damga Vergisi kesilir.
Dava ne kadar uzun sürerse sürsün yasa gereği boşta geçen süre için işçiye en fazla 4 aylık ücret ve diğer hakları tutarında ödeme yapılır.
İşe iade kararı kesinleştikten sonra işçi, kararın tebliğinden itibaren 10 iş günü içinde işverene işe başlama talebini noter veya yazılı yolla bildirmek zorundadır. Bu süre kaçırılırsa işe iade hakları düşer.